Een jaar geleden

Het schrijven op deze blog kost tegenwoordig meer moeite dan al die andere verhalen die ik heb geschreven. Misschien moet ik vaker schrijven. Ik wil je heel graag 'bij praten'. Maar er gebeurt zoveel dat ik niet eens waar ik moet beginnen. En dus stel ik het vaak nog maar weer es een dag uit. Maar vandaag heb ik sterk het gevoel dat ik even moet schrijven. Ik ga het gewoon proberen.

We zijn weer twee weken verder, en we zitten ook twee weken in het nieuwe jaar. Vooraf voelde het verschrikkelijk om door het wissel moment te gaan. Maar het voelt gelukkig anders dan ik had gedacht. Het verdriet, het gemis en alles wat ik er bij voel voelt nu nog net zo als daarvoor. 

De 'feestdagen' waren heftig maar het geeft me een goed gevoel over hoe ik er doorheen ben gegaan. En dat ik er doorheen ben gekomen geeft me het vertrouwen om ook de volgende 'hobbel' te nemen. Maar iemand een 'gelukkig' nieuw jaar toewensen heeft wel een ontzettende lading gekregen. Het lukt me niet om het iemand toe te wensen. (Als wens ik natuurlijk iedereen het allerbeste toe) ik krijg het gewoon niet over mijn lippen. Terwijl ik wel van veel mensen hele lieve en bemoedigende woorden krijg voor het jaar 2012. We moeten verder en dat gaat met vallen en opstaan.

De ene dag gaat het beter dan de andere dag. Momenteel gaat het best goed. Voel ik me rustig. Maar dat was vorige week wel anders. Toen zat ik echt in een gigantische dip. In alles merkte en voelde ik gewoon dat ik alleen was. Zijn er mensen om je heen (heel fijn) dan nog voel je je alleen. Echt een ontzettend naar gevoel. Gelukkig zijn het pieken en dalen en komen er daarna weer wat betere dagen. De psycholoog vertelde mij dat de filters in mijn hoofd nu niet goed werken. Want niet alleen je leven maar ook je hele ik staat op z'n kop. Dat zorgt er voor dat sommige opmerkingen heel hard binnenkomen of ik blijf er heel lang over nadenken of ik raak er een beetje van slag van. Heel lastig want het gebeurd zomaar. En het is ook heel afhankelijk van hoe ik me voel. Maar het geeft wel weer genoeg stof tot nadenken. En dat is nou precies waar ik heel erg moe van word. Het zou zo ontzettend fijn zijn dat je je hoofd eens uit kon zetten. Gelukkig gaat het slapen wel wat beter. In het begin lag ik in bed ook alleen maar te denken, dus val je laat in slaap. En als je dan ergens midden in de nacht wakker wordt dan gaan je gedachten gelijk weer met je op de loop. Gevolg: hele slechte nachten. Tegenwoordig val ik wel redelijk snel in slaap en word ik pas wakker als de wekker gaat. Maar als ik dan wakker word dan heb ik een heel zwaar hoofd en weet ik dat ik heel veel gedroomd heb (ik weet niet altijd meer waarover). 's Nachts verwerk ik van alles. Of ik droom over iets wat besproken is op een dag en dan komt het in een hele andere context weer terug. En soms weet ik (want dat voel ik) dat ik over Frank heb gedroomd en dan vind ik het wel heel erg jammer dat ik die droom niet meer weet.

Met de kinderen gaat het goed. Er is toch enigszins wat meer regelmaat en rust in huis en dat doet de kinderen goed. Lysanne doet heel erg haar best om te helpen en ook voor Daan zoek ik soms kleine klusjes. En ze genieten dan enorm van de complimentjes die dan vallen omdat het zo goed gaat. Ik heb Lysanne uitgelegd dat nu papa er niet meer is wij met z'n drietjes meer dingen samen moeten doen in huis omdat mama niet alles alleen kan. En ze is al bijna 4 dus ze kan best al heel erg veel.

Twee weken geleden moest ik met hen beiden naar het consultatiebureau. Allebei hebben ze zich prima ontwikkeld de afgelopen tijd. Toch wel bijzonder om te horen en te zien, dat ondanks het onstuimige jaar de kids gewoon zijn 'door gegaan'. Toen ik dat zei tegen de arts werd er wel direct bij verteld dat dit alleen maar kon omdat er altijd een goede thuisbasis is gecreëerd. (dus die heb ik maar heel diep in mijn zak gestopt).

Nog even en dan gaat Lysanne naar school. Ik moet er nog even niet aan denken. Het lukt me net een beetje de dagen in te vullen zoals het nu gaat, en dan gaat het helemaal weer over de kop. Het zal vast goed komen hoor maar ik zie er wel tegen op. Niet alleen dat de dagen dan weer gaan veranderen, maar ook dat je daar dan (weer) alleen staat. En het is ons eerste kind, zij heeft ons papa en mama gemaakt en hoe graag hadden we daar niet met z'n tweeën gestaan.

Ik vind het fijn als er mensen om me heen zijn. Er zijn ook gerust momenten waarop ik alleen ben (want de kids gaan wel gewoon naar Rollebol) of alleen met de kinderen ben. Maar het is fijn om uit te kunnen zien naar 'iets' op een dag. Of dat er iemand komt eten, of een bakkie komt doen... Af en toe probeer ik alleen te eten met de kinderen en dat gaat ook steeds beter. Maar toch is het fijn om nog een paar extra handen aan tafel te hebben. En ook na het eten trouwens want als ik de kids naar bed breng is het heerlijk dat de tafel is afgeruimd en dat je op de bank kan gaan zitten. Het voelt echt als veel en groot als je alles in je eentje moet doen. 

Vanmorgen ben ik nog even bij Frank geweest. Inmiddels ligt er een ontzettend mooie herdenkingsplaat op het graf (met dank aan Rinke). De zon scheen prachtig, het was koud en vanmorgen lag er zo'n witte laag ijs over het glas. Ik wilde de foto van Frank schoon krabben zodat ik hem kon zien. Maar aan de andere kant vond ik dat ook jammer want het zag er zo mooi uit zo. En in de tijd dat ik daar stond heeft de zon het ijs doen smelten en Frank kwam steeds meer tevoorschijn. Ik kon hem steeds beter zien. Heel bijzonder om te zien en te ervaren. Het gaf me een heel fijn gevoel, alsof hij wou laten zien dat hij toch bij me is ook al is hij niet meer bij me.

Het eerste verhaal in het nieuwe jaar. Precies een jaar geleden ben ik in deze week ook begonnen met het eerste verhaal. Nog geen jaar geleden en nu is Frank er gewoon niet meer. Soms zo ontzettend voelbaar dat ie er niet meer is en soms ook nog zo onvoorstelbaar...

rare week

De laatste dag van het jaar 2011. Ik voel me niet fijn. Alsof er iets 'groots' staat te gebeuren waarvan ik al weet dat ik het niet leuk ga vinden. Ik zie erg op tegen de jaarwisseling, en ik weet wel dat er morgen niks is veranderd. Het is net zo'n overgang als van november naar december. Maar het voelt zo anders. Alsof je afstand doet van 2011 waar Frank is. En stapt in 2012 waar Frank niet meer is. Ik heb geen keus, ik had graag de tijd even stil gezet. Laat me even wennen aan hoe ik me nu voel en laten we dan verder gaan. Maar dat gaat natuurlijk niet.
2011, mensen wat een jaar. Ook het jaar waarin deze blog is gestart. En wat staan er veel verhalen. Geeft alleen maar aan hoeveel er is gebeurd. Dit is het laatste verhaal van 2011 maar zeker niet het laatste verhaal van deze blog.

Ik merk aan alle kanten dat ik een ontzettend zware week achter de rug heb. De kerstdagen was ik bij mijn zus. Mijn ouders hebben me opgehaald. En toen begon het met alle eerste keren zonder Frank. Voor het eerst weer: een reis naar het 'noorden', alle spullen pakken voor het logeren, bij mijn zus en zwager zijn, logeren bij mijn zus, met familie samen zijn, kerst 'vieren', etc. En steeds voel je dat het anders is. Alsof je niet compleet bent, en klopt iets niet. Ook al zit je in een kamer met allemaal mensen toch voel je je alleen. Dinsdag zijn we weer thuis gekomen (samen met mijn ouders) en ik was bekaf. Het heeft me allemaal veel energie gekost.
Donderdag de 'verjaardag' van Frank. Ook een heel rare dag. Maar ik heb er wel een goed gevoel over. De kinderen hebben een tekening gemaakt voor papa en die hebben we gelamineerd. Samen met 3 rozen hebben dit bij het graf neergelegd. Samen met de beide opa's en oma's. 's Avonds heeft Lysanne sterretjes gebrand. Voor 's avonds had ik wat vrienden uitgenodigd en het was fijn om bij elkaar te zijn.

Ik probeer nu al een tijdje hier wat neer te zetten over hoe het gaat. Ik typ iets, haal het weer weg. Ik weet gewoon niet hoe ik het moet omschrijven. Ik zit vandaag niet lekker in mijn vel. Misschien lukt het de volgende keer.

Bootje

Nog maar pas stond ik aan het begin van een nieuwe weg, alles lag open en ik had geen idee waar ik heen moest maar ik had toch het gevoel dat ik een eerste stap aan het zetten was. Ik stond voor die weg en liet alles op me afkomen. Laat maar komen en we zien wel wat we tegen gaan komen. Nu een paar weken verder en heel veel ervaringen rijker kom ik erachter dat het allemaal niet zo makkelijk gaat.

En als je denkt de dingen te kunnen oppakken zoals je het altijd deed? Nou vergeet het maar. Echt alles, maar dan ook alles staat op losse schroeven, niks is meer zoals het was of zoals het ging.
De psycholoog verwoorde het vanmiddag heel mooi voor me, ze zei: "Je hebt van iemand een zak met puzzelstukjes gekregen en jij moet die puzzel gaan maken. Je hebt alleen geen idee hoe die puzzel eruit gaat zien. En elke dag ga je een puzzelstukje neer leggen. En soms kom je er na een dag achter (of langer) dat je een puzzelstukje verkeerd hebt gelegd. Of je komt er achter dat het stukje niet past of op de kop ligt..
En pas als de heel puzzel klaar is dan pas zie je het heel overzicht". En dat is nou precies zoals ik me nu voel. Elke dag proberen en uitzoeken. Tegen dingen aanlopen en beseffen dat het zo juist wel of niet moet.
Vermoeiend, heel vermoeiend maar ik heb geen keus.
Ik wil te veel en te snel en dat frustreert. De lat leg ik voor mezelf steeds te hoog (lastig hoor als je perfectionistisch bent) Ik moet accepteren dat het tijd kost, dat het langzaam gaat en dat ik blij moet zijn met hele kleine dingen. Soms is dat lastig omdat je op een een of andere manier alleen maar kunt focussen op de dingen die niet lukken. Maar het gesprek van vandaag heeft me wel nieuwe inzichten gegeven en het gevoel gegeven dat ik er weer tegen aan kan.

Het is ook heel ingewikkeld om te ontdekken dat hele kleine dingen gewoon niet meer vanzelf gaan. Of dat je jezelf niet herkent in reacties naar de kinderen toe bijvoorbeeld. Dingen waar je voorheen je hand niet voor om draaide, gaan nu moeizaam en kosten bergen met energie. Ik merk dat ik geen 2 dingen tegelijk kan. Als ik een dag thuis ben met de kinderen. Dan lukt het net om er voor de kinderen te zijn, maar om dan nog even te gaan stofzuigen tussendoor of een was te doen dat gaat nog niet lukken, laat staan koken of alleen met de kids eten.
Het voelt alsof ik op een bootje zit en ik uit alle macht bezig ben om het bootje in balans te houden. De golven zorgen er wel voor dat het bootje in beweging blijft en ik ben alleen maar bezig met het heen en weer rennen van de ene kant naar de andere kant om er voor te zorgen dat de boot niet omslaat. Het liefst zou ik de boot een bepaalde richting op sturen maar dat lukt niet. En vandaag is me duidelijk geworden dat ik dat ook nog niet moet willen, maar dat ik blij mag zijn dat het me lukt om die boot in balans te houden.

We gaan het weer proberen: elke dag is een nieuwe dag!

De eerste stap

Vandaag is volgens mij de eerste stap voorzichtig gezet. Vandaag echt helemaal alleen thuis. Gisteravond zijn mijn ouders naar huis gegaan. Ze zijn al die tijd gebleven. Dat was heel fijn en ik zou ook niet weten hoe ik het anders allemaal voor elkaar had gekregen. Het huishouden en de kids gingen 'gewoon' door, en ik kon er al die tijd voor Frank zijn en na zijn overlijden kon ik me volledig richten op de laatste momenten en de begrafenis. Daarna heb ik tijd voor mezelf genomen.

Ik ben dus even 'weg' geweest, maar ik ben weer terug. Ik heb er veel over nagedacht. Ga ik op deze blog verder? Hou ik dezelfde naam van de blog? Wat en hoeveel ga ik delen op de blog? Veel dingen om over na te denken en er zijn al zoveel dingen die me bezig houden. Ook met de blog heb ik dus vandaag weer een eerste stap gezet. Ik ga het gewoon proberen af en toe wat te schrijven.

De dag na de begrafenis ben ik bij Frank geweest. Het was mooi! Het was prachtig weer en die grote berg zand was weg. Alle bloemen waren er heel mooi en netjes bovenop gelegd. Gister ben ik er ook nog geweest en het ziet er nog steeds mooi uit. Sommige bloemen worden wel wat bruin, maar over het algemeen zie je nog veel witte bloemen. En het is er zo heerlijk stil en rustig. Ik ben er al vaak geweest, ik heb het nodig want ik merk dat mijn verstand en gevoel niet op 1 lijn zitten.

Ik heb werkelijk geen idee wat me te wachten staat. Ik durf ook niet ver vooruit te kijken. Ik zie het als een grote open weg waarvan ik geen idee heb welke kant ik op moet gaan. Maar ik merk wel dat heel voorzichtig de eerste stap op die weg gezet wordt. Vorige week werd ik weer gewezen op een tekst uit de bijbel Mattheüs 6:34 Maak je dus geen zorgen voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt wel voor zichzelf. En ik merk dat als ik me daar meer op focus dat ik me rustiger voel. Ik wil graag de dingen over zien en weten waar ik aan toe ben. Dat gaat een beetje lastig in deze situatie. Maar als ik de dag per dag bekijk is het wat overzichtelijker.
Ik heb fijne mensen om me heen waar ik goed mee kan praten. Morgen heb ik een afspraak bij de psycholoog. Ik merk dat ik dat nodig heb, praten. Slapen ging in het begin best aardig maar nu is het een drama. Ik begin ook te dromen. Schijnt er allemaal bij te horen maar het geeft je geen uitgeruste nacht.

Vrijdag is Daan jarig. De eerste bijzondere gebeurtenis zonder Frank. Ik probeer er voor Daan een verjaardag van te maken, maar ik hou het heel klein. Het is ook een eerste stap... zonder Frank.

Frank

I'm going home, to see mij Father

Deze tekst hoorde ik gister in de auto toen in onderweg was naar Frank. Ik zong het mee en tegelijk bad ik het voor Frank.

Om 11 uur was ik bij Frank. Ik merkte aan hem dat hij rustiger werd. Ik vroeg de zuster of ik hem nog een kus mocht geven. Dit mocht! 

Ik gaf hem een kus op zijn hoofd en zei: "Ga maar lieverd! Het is goed, ik ben bij je".

Kort daarna was zijn laatste ademhaling.

Met tranen over mijn wangen, ben ik blij en opgelucht. Dat Frank niet meer hoeft te strijden en dat hij is verlost. Hij heeft het nu zoveel beter. 

Ik mis je lieverd,

Dikke kus

Elleke

Verder

Ik weet eigenlijk niet zo goed hoe ik moet beginnen. Het gaat achteruit. Ik kan niet meer praten over een goede of een slechte dag, maar meer over een goed of slecht moment. Het is elke keer weer anders als ik bij hem ben.

Frank vindt het fijn in het hospice. Hij vindt het geen probleem als ik wegga, dat vind ik heel fijn. Hij wordt dat goed verzorgt en hij voelt zich veilig. Thuis is het voor de kinderen ook een stuk rustiger, en kunnen ze gewoon zijn zoals ze zijn. Ik vind het ook erg fijn dat hij daar is. Elke dag ga ik wel een paar keer op en neer. Als hij wil slapen ga ik even naar huis en kom ik een paar uur later weer terug.
Dinsdag avond is de sonde even stopgezet om zijn maag tot rust te laten komen, omdat hij steeds misselijk is. Donderdagavond is hij weer aangezet maar daardoor moet hij ook weer meer spugen. Dus vrijdagmiddag is hij weer stopgezet. Het is maar de vraag of de sonde weer aangaat.
Frank heeft inmiddels een morfine pomp, hij krijgt continu morfine. Hij heeft gelukkig geen pijn, wel voelt hij zich vaak misselijk. Hij is ook heel erg moe. Hij begint ook wat geel te worden omdat zijn lever minder functioneert. Zijn buik is wat opgezet, dit komt door een verstopping. Dit kan komen door ontlasting of de tumor.

Frank ziet heel erg op tegen visite, hij ervaart dat als een grote druk. Ook als er meer dan 1 persoon naast zijn bed zit, kan hij slecht het gesprek volgen. Hij kan wel luisteren naar muziek, als het heel zacht staat, maar zodra er iemand met hem gaat praten moet de muziek uit.
Omdat Frank visite als een zware last ervaart hebben we besloten visite buiten de deur te houden. Ik weet dat heel veel mensen Frank graag nog een keer willen zien, maar Frank trekt dit niet meer. Hij heeft zelf ook geen behoefte meer om mensen te zien. Herinner je Frank zoals je hem kent.

Goeie momenten delen we met z'n 2en, en de kinderen. Vanmorgen zijn ze allebei mee geweest. Frank vond het fijn om ze te zien. Gelukkig is de omgeving ook niet beangstigend voor ze, ze waren heel enthousiast en gaven papa een kus. Daarna zijn ze weer naar huis gegaan. Dit was alweer genoeg voor Frank. Gelukkig was vanmorgen het beste moment van deze dag. Ik ben vanavond maar heel kort bij hem geweest. Hij wilde graag slapen en vroeg om een slaappil. Daarna ben ik naar huis gegaan. Morgen na kerktijd ga ik weer.

Als ik Lysanne naar bed breng, zingen we altijd Hoger dan de blauwe luchten. Sinds een week wilde ze hem veranderen want bij zieke kinderen hoort ook zieke papa. En dan zingen we:

Ook voor mijn zieke papa zorgt Hij,
kent zijn tranen en zijn pijn.
Ja voor de grote en de kleine
wil de Heer een helper zijn.

Hospice

Vrijdagavond is Frank thuis gekomen uit het ziekenhuis. Een beetje onzeker zoals altijd. Maar we gingen het gewoon proberen. In het ziekenhuis kregen we ook het bericht van de arts dat de functie van Frank zijn lever ook minder aan het worden is. Dit bericht maakte ons verdrietig. Met de arts hebben we gesproken over dat Frank eigenlijk niet naar huis wil en het zo druk vindt thuis. Samen hebben we over het hospice gesproken. (hier hadden wij zelf ook al eerder over gesproken)

We zijn samen naar huis gegaan en de thuiszorg is gelijk weer opgestart. Ongelooflijk lieve mensen die je met alles willen helpen. Frank blijft zich onveilig thuis voelen. Hij wil het liefs dat ik constant om hem heen ben. Frank sliep beneden, maar de laatste 3 nachten thuis heeft hij weer boven geslapen omdat hij zich dan veiliger voelt. (omdat ik naast hem lig) Eigenlijk is in het weekend gebleken dat de situatie zoals ie nu is, thuis eigenlijk niet te doen is. Ik ren van hot naar her om er op alle fronten te zijn. Ik help Frank zoveel als ik kan en waar het nodig is. Als Frank bij mij slaapt en ergens behoefte aan heeft help ik hem. Hierdoor zijn de nachten ook niet zoals ze moeten zijn. Dit sloopt gigantisch. Ook vindt Frank de kinderen veel te druk. En het lukt niet om de kinderen steeds maar te dempen. Hoe laat je een kind van 2 jaar zachtjes spelen?

Zondag werd ons steeds meer bevestigd dat het hospice misschien wel een hele goeie optie voor ons zou kunnen zijn. Frank heeft daar 24 uur zorg om hem heen. De zorg valt dan van mijn schouders af (wat veel verlichting geeft) en dan kan ik er gewoon voor Frank zijn. Frank heeft niet de drukte van de kinderen. Het is vlakbij, ong. 10 min. rijden. Ik kan dan met de kinderen bij hem komen en zo heeft alleen mooie momenten met ze. En als ze te veel worden dan gaan ze weer naar huis.
Ik kan lekker slapen 's nachts omdat ik weet dat Frank goed verzorgt wordt.

Maandag kwam Karin en Frank gaf al vrij snel aan dat hij hier (thuis) weg wil. Karin heeft gebeld met het hospice en er was plek. Alles is in werking gezet. We zijn toen dinsdags naar het hospice gegaan. (maandag vonden we iets te snel) Dat er direct plek was geeft mij de bevestiging dat het een goede keuze is.

Gister (dinsdag) was een zware en emotionele dag. Ik heb Frank zelf naar het hospice gebracht (officieel wordt je opgehaald met de ambulance). Heel rustig aan hebben we wat spullen gepakt en zijn we richting het hospice vertrokken. Het plan eerder was om eerst even te kijken maar omdat er direct plek is, hebben we die stap eigenlijk overgeslaan. (Maar als het echt helemaal niks is, of niet bevalt kunnen we ook zo weer naar huis).
Maar vanaf het eerste moment zit het goed. Het zit er ontzettend goed uit en Frank heeft een hele mooie kamer. Gister was voor ons allebei erg wennen. De nieuwe plek, de nieuwe mensen de nieuwe situatie etc.
Het was ook raar om alleen in bed te stappen. Maar een hele nacht slapen zonder onderbrekingen heeft me heel goed gedaan.

Vandaag gaat het een stuk beter met Frank. We doen nog rustig aan met visite enzo. Maar Frank voelt zich een stuk rustiger en hij voelt zich veilig daar. Hij vindt het ook geen probleem om alleen achter te blijven als ik even naar huis ga, wat mij dan weer een rustig gevoel geeft.

Het is een heen en weer geslinger van gedachten, gevoelens en emoties. Maar het voelt goed. We zijn God dankbaar voor deze optie en dat er al zo snel een plekje is, want thuis ging het gewoon niet meer.